Kada je Zavičajni muzej u Gradišci, nedavno na pravoslavnom groblju Brestovčina, obnovio stare spomenike s početka prošlog veka, saznalo se da jedan pripada Leposavi Kostić, prvoj srpskoj učiteljici u ovom gradu. Tragom natpisa i podataka sa nadgrobnog spomenika od kamena, izrađenog u Beogradu, istoričari su došli do novih podataka o ovoj znamenitoj ličnosti srpskog školstva.
Njena misija u tadašnjoj Bosni i Hercegovini počinje 25. aprila 1882. godine, kada se, zajedno sa suprugom Milošem Kostićem javila na oglas za učitelje u Srpskoj konfesionalnoj školi u Gradišci, objavljen u časopisu „Zastava”. U oglasu je bila napomena da prvenstvo imaju muž i žena. Navedene su i pogodnosti koje škola nudi. Osim stana i ogreva, učiteljici je ponuđena plata od 300 forinti, mada „može imati prihoda po dosadašnjem našem običaju, što oko Božića, Sv. Save, Uskrsa i sprovoda iznosi od 80 do 100 forinti”.
Učitelj bi imao četiri razreda muške dece, „pri čemu bi mu u dužnost spadalo u crkvi pojati i u tom decu obučavati, dok bi učiteljica imala tri razreda ženske dece”.
U Gradišku su tako 1. septembra 1882. godine došli Miloš i Leposava Kostić, mladi bračni par. Oduševljeni, spremni i potpuno svesni svoga posla i zadatka, „razgonili su mutne oblake od srpske škole”. Takvim radom zadobili su ljubav svojih učenika, njihovih roditelja i građana. Leposava je tako postala prva srpska učiteljica u Gradišci, navodi istoričar Bojan Vujčić u knjizi „Uspona i pad malog Beograda”. Ona je ovde radila od septembra 1882. do oktobra 1887. godine. Uspela je povećati broj odeljenja učenica sa tri na četiri, što je smatrano velikim uspehom.
Prema članku koji je o školi 1887. godine objavio „Dabrobosanski istočnik” u broju četiri, navodi se da su Žensku četvororazrednu školu pohađale 32 učenice. Mladi bračni par je, po dolasku u Srpsku osnovnu školu u Bosanskoj Gradišci, uveo novu metodu nastavnog rada, koja je dala veoma dobre rezultate. U Gradišci su Leposava i Miloš stekli tri sina i kćerku, Vladislava, Nikolu, Milana i Vidosavu. Međutim, kratkotrajnu porodičnu idilu, urušila je smrt dece. Umrli su Milan i Vidosava a 21. oktobra 1887. godine, u 24. godini, i njihova majka, učiteljica Leposava.
U „Bosanskoj vili” 1. novembra iste godine, jedan građanin, kako se autor članka potpisao, oprostio se najlepšim rečima od učiteljice Leposave Kostić, iznoseći dragocene podatke o njoj: „Leposava (Pavković) Kostić se rodila u Somboru 24. marta 1864. godine od oca Jovana Pavkovića i majke Marije. Osnovnu školu, kao i Višu devojačku školu, završila je u Somboru odličnim uspehom, a Srpsku preparandiju u Somboru završila je 1881. godine. Iduće godine venčala se sa Milošem Kostićem, sa kojim je izrodila četvoro dece, od kojih je dvoje preživelo. Pokojnica je mesec dana posle poroda obolela i umrla 21. oktobra u četiri sata posle podne, ostavljajući iza sebe dva sinčića. Kao mati služila je za primer svim građankama i srpstvo je ljubila. Za vreme srpsko-bugarskog rata je kod gospođa Gradiščanki sakupila lepu svotu novca i tri sanduka odeće za srpske ranjenike. Opelo pokojnici držao je protoprezviter Ct. N. Davidović.”
Srpsko-pravoslavna crkveno-školska opština je, iz poštovanja prema pokojnoj učiteljici, a da bi u građanstvu ostala dugotrajna uspomena, fotografisala sprovod. Devet fotografija je poslala drugim opštinama a jednu izložila uokvirenu u školskoj dvorani. Nijedna nije sačuvana.
U sledećem broju „Bosanske vile”, od 16. novembra 1887. godine, porodica Kostić javno je zahvalila svima koji su pomogli poslednji ispraćaj Leposave Kostić, posebno crkveno-školskoj opštini za besplatne stvari za sprovod, svešteniku Davidoviću i građanstvu. Zahvalu su potpisali majka Marija (Kaluđerović), suprug Miloš te sinovi Nikola i Vladislav.
Na spomeniku u Brestovčini piše: „Ovde počiva raba Božija Leposava Kostića, rođena Pavković, pored svoje dece Vidosave i Milana, biv. prva vredna i uvažena srpska učiteljica u Bosanskoj Gradišci od 1882. do 1887. godine. Umrla 21/10 1887. u 24. godini mlađana života. Ovaj večiti spomenik podiže im ožalošćeni suprug i otac Miloš Kostić, učitelj gradiški.”
Izvor:Politika / Milan Pilipović
